Leeuwarder Courant op het web

‘Wy binne foaral bekend wurden
troch ķs Űfskiedskonsert’

TrubadoersjŻnen stjerrejŻnen en oarre jŻnen, Frysktalige muzikanten springe de lÍste jierren yn hieltyd wer nije kombinaasjes it poadium op. Yn de Rinkelbom op It Hearrenfean is nije wike freed de premiÍre fan 'Wr‚ldfrysk', in program dat it trio RemoliNo makke yn 'e mande mei trŻbadoer Doede Veeman.

Wy binne foaral bekend worden troch ķs Űfskiedskonsert", seit Carel van Leeuwen - mei in iroanysk glimke om 'e lippen - as it konsert fan Rťm'ůly op 15 jannewaris 2003 yn it Ljouwerter Theater Romein te praat komt. Dy dei waard de earste (en lÍste) dŻbel-cd fan it kwartet presintearre. It wiene de slottoanen fan de groep dy't tsien jier earder, Żnderweis yn Frankryk, syn namme Żntliende oan in lekke remcilinder.
Rťm'oly spile folksmuzyk ut Ierl‚n, East- en Noard-Europa en oare kultueren, mar nei tsien jier waard it hieltyd dreger om muzikaal op ien en deselde line te bliuwen. Van Leeuwen: „Dan hiene in pear fan Żs de grutste wille, wylst in oar tocht: hjir wol ik net byhearre." It waard tiid en set in streek Żnder Rťm'oly.
Dwaande mei de tariedingen fan 't Űfskiedskonsert untdekten Herman Peenstra, Carel van Leeuwen en Marcel Prins dat se dochs wol graach troch woene mei elkaar. It fjirde lid fan de groep - Geart Nauta - stapte derķt, twa moanne letter sochten de oare trije elkoar al wer up.
Neffens Marcel Prins hawwe se de Űfrune trije jier foaral sykjende west. Herman Peenstra hat sechstjin gedichten fan Edgar Allen Poe oersette litten yn it Nederl‚nsk en it Frysk en se dťrnei op muzyk set, mar it muzikale teaterprogram dat dÍrut fuortkomme moast, is der noch altyd net. Prins: „We hebben heel lang zitten worstelen met de vorm en of we de liederen bijvoorbeeld ook door een klassiek geschoolde sopraan of bas moesten laten zingen, maar daar zijn we nooit helemaal uitgekomen. Misschien dat we het later nog eens oppikken."
De trije Leden fan RemoliNo binne echte ynstrumintalisten - Peenstra begelate (Żnder oarren Frederike Kleefstra en kabaretgroep Ratatette, Carel van leeuwen Nynke Laverman - oanfolling troch in sjonger wie dÍrom tige wolkom. Herman Peenstra kaam up it idee om Doede Veeman te freegjen.
Carel van Leeuwen neamt Veeman mei in mjuks fan bewŻndering en gekoanstekkerij 'ķs idoal'. De trŻbaboer fan Sumar draait as muzikant al fjirtich jier mei. As studint spile er yn de jierren sechstich al yn alderhanne bandsjes en die er oan kabaret, healwei de jierren santich wie er mei Nanne Kalma en Roef Slofstra ien fan 'e oprjochters fan de Fryske muzikanteferiening Tsjoch. De ŰfrŻne jierren hat er der Żnder de namme 'trŻbadoersjŻnen’ in soad op ķt west mei Piter Wilkens, Gurbe Douwstra en Jaap Louwes.
Veeman koe it eadere Rťm'ůly mar oerflakkich, dat hy hat earst marris in konsert fan It trio bywenne. „De folksmuzyk dy't se spylje is hartstikke moai, mar ik woe wol witte aft myn Fryske lietsjes der by passe."
Veeman hat yn al dy jierren - ķtsein it bekende liet oer Bart-Jan dy't troch syn heit en mem yn it Nederl‚nsk grutbrocht wurdt om it fierder te skoppen - noait oars as yn it Frysk song en hy is ek net fan doel om dÍr no fan Űf te wiken. „Ik bin net sa goed yn talen. Ik ha thķs foar mysels wolris wat ferskes yn it Ingelsk of it Hebrieusk song, mar sels as ik wit wÍr’t dy teksten oergean, wurdt it noait eigen. DÍrom hie ik ek neat mei de Nederl‚nske programma’s fan Rients Gratama en Hessel van der Wal. Dat is net om propagandistyske eden, mar Ik fyn se folle beter as se ticht by harsels bliuwe.
Ynearsten wie it it doel fan beide partijen om njonken de mienskiplike nŻmers ek in oantal dingen apart te dwaan, mar by eintsjebeslķt steane alle fjouwer muzikanten yn ‘Wraldfrysk’ fan it earste oant it lÍste Liet mei elkoar op it poadium. Yn de tekstleaze nŻmers spilet multi-ynstrumintalist Doede Veeman gewoan mei de oarren mei. Neffens Carel van Leeuwen passe RemoliNo en Doede Veeman goed by elkoar. „RemoliNo is hiel kameleontysk. Wy spylje alles, wy hawwe net in dķdlike eigen styl. Teminsten net dat wy it sels yn 'e gaten ha. Troch de kombinaasje fan al dy ferskillende muzikale kultueren mei de Fryske lietsjes fan Doede Żntstiet der wat dat wy fan ķssels net hawwe: wat eigens."
Veeman hoecht him muzikaal amper oan te passen. By it Żntbrekken fan in eigen Fryske folksmuzyk hat er himsels, krekt as RemoliNo, altyd ynspirearje litten troch de meast ķtienrinnende muzykkultueren.
Se hawwe 'Wr‚ldfrysk' yn seis skiften op dield: finskfrysk, ierskfrysk, balkanfrysk, fr‚nskiryk deenskfrysk en jiddyskfrysk: Elk underdiel bestiet ut in oantal ynstrumintale nŻmers ķt dy iene regio, oanfuld mei lieten fan Veeman dy't 't dÍr troch har stem, kad‚ns en ynstrumintaasje goed by passe. Sa sjongt er 'Bart-Jan' as Żnderdiel fan it blokje 'finsfrysk', 'De Parrebeam' under 'iersfrysk' en krige de 'SkŻlkelder-jankfodde’ in plakje yn it blok 'jiddysk-frysk'.
Carel van Leeuwen: „Dat lÍste is in hiel moai tryst lietsje oer minsken yn in skŻlkelder. Dy minsken hawwe Fryske nammen, ķt de tekst falt net op te meitsjen wÍr't se foar skŻlje, mar foar myn gefoel giet it oer joaden yn de Twadde Wr‚ldoarloch. Foar my is it dÍrmei in Jiddysk lietsje. Mei in kleiende fioele en in trillende mandoline besykje wy dat in ekstra diminsje te jaan. 'Rampen' falt by ķs Żnder de nŻmer balkanfrysk. Dat giet oer wr‚ldrampen yn it algemien en oer, de grutste wr‚ldramp - de minske - yn it bysŻnder. Troch de tapan, in Bulgaarske trommel, te brŻken, krijt dat liet in bÍste stjit agressy mei."
De muzikanten fan RemoliNo binne perfeksionisten, mar neffens Carel van Leeuwen telt de gefoelswearde by har swierder as alderhanne objektive muzikale kwaliteitskritearia. „Yn Rťm'oly spile ik meast bas, no mear gitaar en cello. In bas ferheget de perfeksje, makket it lŻd glÍder, mar mei in cello fergruttest de kwetsberheid fan de muzyk, joust dy in hegere aaiberheidslaktor."
Neffens Van Leeuwen giet de beleving fan de harker foar de perfeksje fan de muzikale ķtfiering. „Dat is yn in teaterprogram as dat met Nynke Laverman faak oarsom. DÍr moat it by elk konsert krekt sa klinke as yn it foarige. Dan bring je lietsjes oer de frijheid, mar as muzikant Żntbrekt je op sa 'n momint elke frijheid foar wat persoanlike ynbring dan ek."
'Wr‚ldfrysk' wordt akŻstysk brocht allinne de sjongstim fan Doede Veeman wordt fersterke. „DÍrmei meitsje wy ķssels wol kwetsber, mar dat past wol by dizze muzyk. Op de radio en de televyzje falt folks muzyk altyd wat tusken w‚l en skip. Mar as wy op in brulloft spylje falt it my alle kearen wer op hoe gau de minsken dizze muzyk oppikke. Dat ‚lderen by dy komme om te sizzen hoe leuk se it fine en dat jongeren spontaan begjinne te dŻnsjen." Veeman: „Sokke muzyk past op in brulloft, dy waard dÍr fan‚lds ek spile. Dat is dochs folle better as in fint dy't mei in sjekje yn'e han sa lŻd op in keyboard mit te spyljen dat net ien noch wat sizze kin."
Doede Veeman en de trije fan RemoliNo hoopje dat der nei de premiÍre fan nije wike genŰch boekingen komme om der takom jier geregeld op ķt. As dat slagget, is der neffes Carel van Leeuwen alle kans op in twadde program.

SIETSE DE VRIES


Deze pagina is bijgewerkt op