De Moanne op internet

lt wurd by de kop pakke

‘Balladen skreau hy, ferhalen mei pozy, en altyd romantyk der yn.’
Roel Slofstra (1939) oer de teksten fan Sybe Krol, syn freon en tekstdichter, dy't jong ferstoarn is. De teksten fan Sybe pasten sa goed by Roel. Yn de jierren '70, '80 en '90 hie de sjonger skses mei syn Fryske lieten. Mar Roel Slofstra treedt al jierren net mear op. De blydskip wie ferdwn, hy hie der gjin nocht mear oan. In cd dy't foar de helte klear wie, skode hy oan 'e kant. It Tsjoch-festival, frne septimber, brocht it lde fjoer yn him werom. ‘Myn stim is oars as froeger, en dr moat ik my oan oanpasse. Mar dy cd komt der. Ik wit no hoe't ik it ha wol.'

Roel Slofstra stiet al op my te wachtsjen yn de blauferve doar. Achter de tsjerke fan Rie wennet er mei syn freon Frits, yn de ld skoalle. Yn ien fan de keamers sjoch ik in grutte konsertharp stean. Ik wol it hs bewnderje, mar Roel nimt my dalik mei nei de tn oan de efterkant. bten skynt de sinne, de tn is noch moai yn septimber. Der stiet in houten teehs, en yn de hoeke fan de tn in kapeltsje, dat Roel sels makke har. Wy jouwe s del yn it teehs, ‘neffens guon in wynpriuwerij’. Der is kofje en koeke op 'e tafel, Roel draait in sigaret. Wy sitte noflik en sjogge t oer it ln. In idyllysk plakje. Mei de sinne fan de neimiddei op 'e glzen en it led fan de wyn, dy't it hout sft kreakje lit.

‘Al snt in jier as seis treed ik net mear op. Ien fan de lste kearen wie yn Friens. Dr is in fideobn fan en doe't ik dy weromseach, sei myn freon ek: ‘Do moatst der mei ophlde.’ Ik moast alle teksten neist my ha. Froeger koe ik se allegear t ‘e holle, gong ik mei myn gitaarke de bhne op, rgelen de teksten der t, ik koe eachkontakt mei de minsken meitsje. Mar op dy fideo, der spruts wurgens t. Myn hiele oerkommen, der siet gjin spirit mear yn. Te min optredens, drtroch de rtine kwyt. Wat ik froeger koe, koe ik no net mear!
It kaam troch it ferlies. Deade freonen. Dan rekkest wat kwyt, dat froeger in stimulns wie. Ik miste de backing.
Ik haw it twa kear meimakke dat ik myn freon kwytrekke. Earst Sybe, en in pear jier letter Pim. En der wie noch in tal freonen dat ferstoarn is, oan aids, of kanker. It earste hie 'k noch net ferwurke of it folgjende kaam al wer. En dat fret sa'n enerzjy, jierren achter-inoar, dan komst net mear oan oare dingen ta. It is in fbraakproses. Je dogge niks, gjin optredens, gjin rtine boust op. Kinst net mear bliid sjonge. Ik koe net mear mei wille op 'e planken stean. Oars hie ik wierskynlik noch wol songen, nije dingen opstarten. Mar alles sakket yn. As in plumpudding.
Ferline jier wie ik dochs mei in nije cd begn, mei eigen teksten, ik hie der seis nmers fan opnommen. Mar ik haw it weromheard, o freeslik!’ Roel begjint te laitsjen. ‘Ik fn it ferskriklik wat ik die! Ik song krekt sa as seis jier lyn, of ja, ik besocht dat, mar koe it net mear. Myn stim is oars werden, har net mear dy fstheid fan froeger. It wie net suver, it foel my sa ferskriklik f. Ik haw it oan de kant skood.’
Hy draait wer in sjekje. De tsjerketoer slacht fiif oere. Ik freegje Roel nei syn nije lieten, en hy hellet de teksten t 'e hs wei. Mei de hn skreaun, sjoch ik. Hy bldet der trochhinne.

‘Dit is in antytekst op Knoopkes fan Piter Wilkens. Ik fier in travestyt op, dy't wat oars har as knoopkes, mar dat grapke ferklap ik net. Hjir, in rapnmer. En dit, dit is in lang liet oer Leefsma fan De Gordyk, in joadske ndernimmer, dy't nei de oarloch sa ge-meen behannele is doe't er ut Buchenwald weromkaam.

In pear fan har, dy kamen werom nei 't heiteln
ferbjustere fernamen se de amtlik wrede hn.


Hy moast belesting betelje oer syn winkel, nei de oarloch, wylst der in setbaas troch de Dtsers op setten wie! Dat ferhaal seach ik op Omrop Frysln, in pear jier lyn. It makke sa'n yndruk op my dat ik der in liet oer skreau.
In liet oer s mem, dy't hjir noch wie, flak foar har dea. Se wie altyd sa moai yn 'e klean.

Dr kaam se oan yn himelsblau
sa krigel noch dy lytse frou
kreas yn deux pices, sa netsjes,
op it hier noch yn ‘e wrong
de kleurige pailletsjes.
Vive la mre!


Mem makke altyd moaie kleantsjes foar s, trije jonges. Fan dy broekjes oant de knibbels, strikjes foar. Se hie eins in famke ha moatten, dan hie se har hielendal tlibje kinnen.
Heit en mem kamen t Garyp, heit wie de muzikus en skriuwer Jan Slofstra. Yn de krisisjierren gongen se nei Drinte, heit waard nderwizer yn Zwartemeer, by Emmen. Ik bin berne yn 1939. Us heit skreau yn de oarloch it sjongspul Roaitske, en doe wenne se him as komponist wer nei Frysln ha. Hy is klandestyn beneamd yn Ljouwert. It grutste part fan myn jeugd haw ik dr trochbrocht. In grifformeard nderwizersgesin. Muzikaal ek: heit piano, mem blokfluit, meielkoar sjonge. Yn de Koepeltsjerke, dr tsjerken wy.

De koepel yn ‘e tsjerke wie foar my de himel heech en ljocht dr't God regearde
As ik net die wat dmny sei, soe hy my straffe mei syn hn wat my benearde
Ik seach devoot omheech en fantaseerde hoe rein ik werde soe mar seach God net,
ynstee drfan in koperen kroan fan wearde
It libben bliuwt foar my in lang gebed.


De tsjerke het my noait wat sein, noait wat dien. De magy ntbruts. Ik mocht net allinnich nei tsjerke, moast altyd by myn lders sitte, letter in pear rigen achter harren. Mar grifformearde jonkjes witte sa goed de saak te fernaggeljen. Rn ik de tsjerke yn, makke in omgong by de minsken del en run der wer t, de std yn.

Foar my as berntsje wie de snein in hiele rare dei
je moasten alles, mochten neat, in rstdei sa't men sei
Dy rst betsjutte. dit mei net en dat mei net, o god
It swierste wie it net omskreaune alfste gebod
It heart sa, dat fn ik frjemd, der wiene dochs mar tsien
dy't reedlik wiene o jawis, want stelle mei net ien
je neiste net begeare dat begreep ik net as bern
Om't ik dat yn praktyk brocht ha, bin ik foargoed ferlern...
In ljochtpunt op sa'n snein dat wie de heldere grientesop
En pudding t in foarmke mei wat slachrjemme der op
Fierder wie it fsjen, de snein wie near as brij
Wr't it eins no krekt echt om gie, dr bleau my net fan by.


Op myn santjinde gong ik nei de keunstakademy yn De Haach, om tekenlearaar te wurden. Ik wie sa bliid dat ik fuort wie. Heit wie sa diktatoriaal, der wie gjin romte. Gjin escape. Wy gongen oeral tfanhs, by alle omkes en tantes, mar se kamen net by s. Net ien koe s heit luchtsje, it wie sa'n enge, strenge man. Dat wie dy man syn karakter, fgryslik mei himsels dwaande.
Ik haw noait sjoen dat heit en mem rzje hiene. Dingen bleaune nderhds. Op myn sechstjinde wie ik ris ferlyfd op in fiolist fan myn eigen leeftyd fan de muzykskoalle. Ik haw fjouwer dagen net iten, mar ik koe net sizze wrom.
Myn homoseksualiteit, op in gegeven momint ha 'k it dochs mar ris sein. Mar der is noait wer oer praat. Ik haw it sels ferwurkje moatten. Se snapten der niks fan, fnen it slim. Se fongen my net op, dr moast ik my allinnich yn steende hlde. Ik konfrontearde harren der wol altyd mei. Dan sei ik: ‘Ik wenje no mei Sybe tegearre, of ik wenje no mei dy.’ Dr makke ik noait in probleem fan. Ik haw noait twivele, it wie fan myn berte f ddlik. Drom hie ik noait problemen mei de tsjerke, it wie natuerlik yn mysels. Ik fernaam wol oan de maatskippij dat it der skynber net by paste, mar it wie helder, der wie gjin oare kar.
Ik haw it wol spitich fn, dat myn lders der noait nei fregen hoe't it foar my maatskiplik wie. Ik hie wol ferwachte dat se oait ris in kear, ien keer... der nei freegje soene. Mar nee.
Mei s mem hie 'k in hiele sterke bn. Dy lste kear dat se hjir wie, liet ik har de roazen rke. Mar ik seach nei har, se wie hielendal wazich. Se wie der wol, mar se wie der net mear.

Hoe pynlik it ek foar my wie
ik joech har noch in lste rie
genietsje fan de blommen
dy seach se wol, mar transparant,
al hie se al fskie nommen.
Vive la mre!


In hiel fleurige melody. Sa't se wie, hiel lichtfuottich. Se kaam altyd ynlokkich de doar yn. Doe ha 'k noch in liet op s heit besocht, mar dat woe net. Tefolle agresje siet der achter.’
‘Gitaarspylje wie de trochgeande basis fan myn bestean. Ik sakke foar de keunstakademy, ik haw noch yn tsjinst west, doe nei it konservatoarium. Ik hie gitaar as haadfak, en sang as byfak. Myn stim wie foar opera te licht, mar foar de folk wer te klassyk nderlein. Dat binne natuerstimmen, dr moatst rau foar wze. Kom ik mei sa'n prachtige stim oansetten! De kombinaasje fan de gitaar mei myn stim makke it karakteristyk.
It konservatoarium ha 'k sels betelle, mei lesjaan. It wie in moaie tiid, de flower power, dy frijheid. Ik die doe ek al optredens yn Frysln, ried mei myn autootsje hinne en wer. Fan myn tritichste f wenne ik hjir permanint, en joech ik les op de muzykskoalle yn Ljouwert.
Pozy op muzyk song ik. Dat hearst no net faak mear. Al dy sjongers, lietsjeskriuwers binne net potysk. Ik haw de cd Fjoerfgel mei Baukje Wytsma makke, dat wie pozy, dr sit gefoel yn. Of de teksten fan Tiny Mulder, helder as in nt, earlik, echte miniatuerkes. De balladen fan Sybe Krol, ferhalen mei pozy, en altyd in bytsje romantyk. Yn 1995 kaam der noch in cd t mei teksten fan Sybe, Moai yn septimber.
Ik fyn it net slim dat ik net faak mear draaid wurd op 'e radio. Der is safolle bykaam, lit dy mar sjonge. Moatst sjen wat der allegear sjongt yn Frysln, fyn ik fantastysk.
Anneke Douma sjongt de lietsjes dy't ik froeger song, ferskes ut Frysln sjongt. Bygelyks It wie op in simmerjn of See, see, do wide see, haw ik prachtich opnommen mei fluit en klavesimbel. Dy man, dy't it doe opnaam, sei: ‘Luister eens Roel, het is allemaal prachtig wat je doet, maar hier danst geen boerin op!' Anneke Douma smyt der in trijekwartsmjitte nder en drum, drum, drum, elkenien sjongt it mei. Oan 'e iene kant ergerje ik my der blau oan, mei dy stomme begelieding dernder. Fyn it ferskriklik, in fgong foar sa'n Frysk liet. Mar oan 'e oare kant: Wr giet it om? Wat is no belangriker, as jo it folk temjitte komme wolle? Dan sis ik: Anneke Douma, s lit de minsken sjonge, dr giet it om. En ik, mei myn lieten, distansjear my derfan. En dr dnsje yndied de boerinnen net op...’

`Sjoch, ik hld fan sjongers dy't earlik sjonge, mei in ddlike diksje. Mar as der gjin soarch bestege wurdt oan taal, tspraak, suverheid, dan heakje ik f. Dat fyn ik sleau. By in protte artysten giet it earst om de melody en it arranzjemint en ‘O ja, dan moat ik de tekst ek noch ynsjonge.’ Dan fernim ik oan hoe't se sjonge dat se de tekst kwyt binne, dat se net belibje wr't it ynhldlik om giet. Nynke Laverman moat fgryslik oppasse dat se, no't se sa heech stiet, yn de hichte har diksje hldt. It wurd by de kop pakt. Ik bin jaloersk op har, op wat se kin. Mar it gefaar sit der yn dat se har stim prevaleare lit boppe wat de tekst is. In liet is nt klank mei wurden, mar wurden mei klank. In wurd by de kop pakke, oandoare om dat wurd oan te setten en klank mei te jaan. Nim it wurd ‘dream’. Je kinne sa'n wurd fan binnent tbouwe, in lytse fersterking en in lytse ferswakking. In dream is dochs fantastysk? Dat moatst dus ek hearre litte. Kenst Kathleen Ferrier? Ik ferstean gjin Ingelsk, mar ik ferstean elk wurd.’

‘Dy cd dy't ik foar de helte opnommen hie, woe 'k earst net mear oer prate. Mar ik haw nei it Tsjoch-festival west. Ik siet nei dy sjongers te sjen, en ik waard jaloersk. Ik tocht: ferdomme, ik doch niks mear. Ik haw myn gitarist Wilco Tukker belle, ik sei: ‘Dy cd moat f.’ Ik moat studeare, myn stim oppeppe. Mar ik wit n hoe'k it ha wol. Lieten oanpasse oan de stimmooglikheden dy't ik no haw. Lange sinnen slagget net mear, ik moat koarte sinnen sjonge. Wilco joech my dy cd fan Johnny Cash, krekt foar syn dea opnommen. Ien fan dy nmers hat my ynspireard ta in nij liet, Neat is wis. Hoe't hy sjongt, dat is sa basic, sa prachtich. Dr wol ik nei ta.’
`Myn gitaar ha 'k oan de wylgen hongen. Ik haw no les op de konsertharp, krigen op myn 65ste jierdei, ik repetear my tepletter. It wie altyd in dream fan my, mar der wie gjin kns op, heit remme dat wat f.
Soms komt alles wer werom, it ferlies. Mar dochs fleane de dagen hjir om. Frits en ik binne de hiele dei drok. Hy lst. Ik doch de tn, ik timmerje, fervje, meitsje muzyk. Alle dagen om fiif oere ha wy s nonne-oerke yn it teehus. Dan prate wy by.’

It nonne-oerke is al fier trn. It teehs is in wynpriuwerij wurden. De nije cd fan Roel Slofstra wurdt yn desimber ferwachte.

terug naar Roel Slofstra

Deze pagina is bijgewerkt op